← Ciemna i jasna strona mody Raport specjalny · 6 min czytania

Prawdziwy koszt Twojego ubrania: krew, pot i poliester

Hala szwalni
Fot. EqualStock / Unsplash

Wchodzisz do sieciówki. Zapach nowości, rzędy ubrań ułożone co do centymetra, cicha muzyka w tle. Wszystko po to, żebyś kupiła trochę więcej, niż planowałaś. Bluzka za 49 złotych wygląda niewinnie. Ale ta cena nigdy nie opowiada całej historii.

Ktoś zapłacił za nią wcześniej, tylko nie przy kasie. Rachunek trafił do fabryki w Bangladeszu albo Wietnamie, gdzie ta sama bluzka powstała za grosze, w tempie, które nie zostawia miejsca na odpoczynek.

01 · LudzieKrew i pot z ładną metką

Za większością metek fast fashion stoją ludzie pracujący 10–14 godzin dziennie za pensję, która nie starcza na życie, w krajach, gdzie prawo pracy istnieje głównie na papierze. Kontrole bywają zapowiadane z wyprzedzeniem, a najgorsze warunki chowa się na czas wizyty.

Katastrofa Rana Plaza w 2013 roku, w której zginęło ponad 1100 osób, miała zmienić branżę raz na zawsze. Zmieniła głównie retorykę marek. Skala produkcji od tamtej pory tylko rosła.

Ściśnięty rząd taniej, syntetycznej odzieży

02 · MateriałPoliester, czyli ubieranie się w ropę

Ponad 60% włókien na ubrania to syntetyki: poliester, akryl, nylon. Wszystkie powstają z ropy naftowej. Są tanie i szybkie, dlatego marki je kochają, a koszt środowiskowy zostaje z nami na dekady, bo tkanina rozkłada się bardzo długo.

Do tego dochodzi barwienie. Tekstylia to jeden z największych trucicieli wody na świecie. W niektórych krajach produkcyjnych rzeki przy fabrykach zmieniają kolor razem z sezonową kolekcją.

Niewidzialne skażenie

Każde pranie syntetycznej bluzy uwalnia setki tysięcy mikrowłókien plastiku. Naukowcy znajdują je już we krwi i w łożysku. Pomoże tylko mniej syntetyków w szafach. Więcej o mikroplastiku →

03 · ZasobyWielkie kłamstwo recyklingu

Kontener na ubrania w galerii daje poczucie spokoju. Tylko że mniej niż 1% materiału z ubrań wraca jako nowe ubrania. Reszta ląduje na wysypiskach w Afryce czy Ameryce Południowej albo w spalarni.

Powód jest techniczny: większość ubrań to mieszanki włókien. Rozdzielenie bawełny od poliestru jest tak drogie, że prawie się nie opłaca. Stara koszulka zwykle nie wraca jako nowa koszulka, tylko jako wypełnienie mat albo szmatki przemysłowe.

Część ubrań „do recyklingu” w ogóle nie trafia do sortowni. Całe kontenery lądują na wysypiskach takich jak pustynia Atakama w Chile czy targowisko Kantamanto w Ghanie.

Recykling nie naprawi problemu, który zrobiła nadprodukcja. Naprawi go tylko kupowanie mniej i lepiej.

Źródła

  1. The True Cost (2015), film dokumentalny.
  2. Clean Clothes Campaign ↗, raporty o płacach i warunkach pracy.
  3. Ellen MacArthur Foundation, A New Textiles Economy ↗
  4. Changing Markets Foundation, Fossil Fashion ↗
  5. UNEP, Putting the Brakes on Fast Fashion.
  6. Ragusa i in. (2021), Environment International, mikroplastik w łożysku.
  7. Leslie i in. (2022), Environment International, mikroplastik we krwi.
  8. The OR Foundation, raporty o rynku Kantamanto w Akrze.
Zamiast kolejnej nowości

Przerób to, co masz

Masz w szafie coś, co czeka na drugie życie? Napisz CUSTOM w DM albo zajrzyj do rzeczy z drugiej ręki.